Dekstroz (Mısır Şekeri) – C₆H₁₂O₆
Kullanım miktarları
| Çikolata kaplama, kremler, Fonden, bisküvi ve kek | : % 10 (şekerin) |
| Dondurma | : % 25 (şekerin) |
| Et işleme (kür) | : 2-4 kg/100 lt |
| Fırıncılık ürünleri | : % 2 (un oranının) |
| Karbonatlı içecekler | : % 10-20 |
| Konsantre içecekler | : % 30 (şekerin) |
Dekstroz, kimyasal olarak D-glukoz formundaki bir **basit şeker (monosakkarit)**tir.
Genellikle mısır nişastasının enzimatik hidroliziyle üretilir, bu nedenle ticari olarak “mısır şekeri” adıyla bilinir.
Doğal olarak meyvelerde ve balda da bulunur.
Genel olarak “üzüm şekeri” veya “kan şekeri” olarak anılan, dekstroz doğada geniş çapta bulunan bir şekerdir. Dextroz canlı organizmanın enerji kaynağıdır. Doğal olarak bazı bitkilerde serbest olarak bulunur. İnsan kanında % 0,1 oranında bulunur. Ticari olarak, dekstroz nişastanın hidrolize edilmesinden sonra, saflaştırılması, konsantre edilmesi ve sonradan kristalleştirilmesi ile üretilir. Besleyici hususlara ek olarak, dekstrozun fonksiyonel ve duyumsal özelliklerinden dolayı birçok gıda uygulamasında önemli bir rolü bulunmaktadır. Hem doğal bir tatlandırıcı hem de renk verici olarak ekmekte, karamelde, kurabiyelerde ve pekçok üründe kullanılır. İlaç sanayiinde de geniş bir kullanım alanına sahiptir.
Kullanım Alanları:
1. Gıda Endüstrisi
-
Tatlandırıcı ve enerji kaynağı olarak kullanılır.
-
Şekerlemeler, bisküvi, kek, süt ürünleri, meşrubatlar ve çikolata üretiminde yaygındır.
-
Fermantasyon süreçlerinde maya besini olarak görev yapar.
-
Gıdalara renk ve aroma kazandırır (Maillard reaksiyonu ile).
2. Medikal ve Farmasötik Kullanım
-
Serumlarda (%5–10 glikoz solüsyonu) olarak hızlı enerji sağlar.
-
Tablet ve şurup formülasyonlarında taşıyıcı veya dolgu maddesi olarak yer alır.
🐄 3. Hayvan Yemi ve Endüstriyel Kullanım
-
Hayvan beslemede enerji kaynağıdır.
-
Fermentasyon proseslerinde mikroorganizmaların karbon kaynağı olarak görev yapar.
Avantajları:
-
Vücut tarafından hızla emilir ve enerjiye dönüşür.
-
Doğal karbonhidrat kaynağıdır.
-
Gıdaların dokusunu ve parlaklığını artırır.
-
Raf ömrünü uzatır.
Dikkat Edilmesi Gerekenler:
-
Yüksek glisemik indekse sahiptir, kan şekeri seviyesini hızlı yükseltir.
-
Diyabet hastaları tarafından dikkatli kullanılmalıdır
Kimyasal Bilgiler:
-
Kimyasal Adı: D-Glukoz
-
Formül: C₆H₁₂O₆
-
Molekül Ağırlığı: 180.16 g/mol
-
Fiziksel Özellik: Beyaz, kristal toz veya granül
-
Tat: Sakkarozdan biraz daha az tatlı (yaklaşık %70 tatlılık)
-
Çözünürlük: Suda tamamen çözünür, higroskopiktir